Zuivel en vlees

Zuivel gaat hand in hand met vlees. Om melk te geven moet een geit eerst een lam krijgen, en de helft van die lammeren is een bokje. Bokjes geven geen melk. Net als de stiertjes uit de melkveehouderij gelden de bokjes daarmee als ‘bijproduct’ van de zuivel, met dierenleed als gevolg. Toch hoort het bokje er wat ons betreft gewoon bij: wie voor geitenkaas kiest, kiest óók voor het bokje.

Door de populariteit van geitenkaas en -melk is het aantal melkgeiten sinds 2000 bijna vervijfvoudigd, van 98.000 naar ruim 476.000 dieren. Daarmee worden er ook steeds meer bokjes geboren: jaarlijks ruim 150.000. Ze geven geen melk dus ze leveren weinig op, want bokken groeien langzaam en er zit weinig vlees aan een geit. De opbrengstprijs van een pasgeboren bokje is meestal negatief: een geitenhouder betaalt bij om de bokjes naar de mesterij te laten gaan. 

het welzijn van bokjes

Dierenwelzijnsorganisatie Eyes on Animals deed tussen 2017 en 2020 uitgebreid onderzoek naar het lot van de bokjes en bundelde dat in het rapport ‘Welzijn geitenbokken in beeld’. Het merendeel van de bokjes gaat kort na de geboorte naar de slacht, vaak al na zeven tot tien dagen. De dieren die eerst nog worden vetgemest, leggen soms een transport van zes tot acht uur af doordat bokjes van verschillende bedrijven worden verzameld, en op sommige mesterijen loopt de sterfte op tot ruim dertig procent. 

Tegelijk zijn er ook houders die het anders doen: zij houden de bokjes maandenlang op het eigen bedrijf. 

Lam-bij-mam en  het bokje

Bij boeren met een lam-bij-mam-systeem blijft het bokje niet alleen op hetzelfde bedrijf, maar ook bij de moeder. Het bokje telt volwaardig mee in de opbrengst van de zuivel. Dit zijn kleinschalige boeren die zelf verzuivelen en die ook zelf een markt voor de bokjes zoeken: het vlees verkopen ze rechtstreeks aan de deur en op de markt. Vaak aan dezelfde mensen die ook hun kaas kopen. Omdat zij hun geitenvlees zelf verkopen, levert het bokje wel geld op. Voor hen is het een sluitend geheel: bewust minder melk per geit en relatief weinig vlees, maar hoogwaardige producten.

Een aantal biologische geitenhouders bundelden zich in de coöperatie Bio Goat Meat, zij verkopen bokjesvlees bij restaurants, cateraars en een webwinkel. Samen met lam-bij-mam boeren laten ze zien dat het wél kan: bokjes een plek geven in Nederland. Toch zouden we meer waarde aan bokjes(vlees) mogen toekennen. Zodra dat vlees een eerlijke prijs krijgt, wordt het ook voor veel meer geitenhouders haalbaarder om de lammeren langer bij de geit te laten.